| |
A:
Elkarrizketatzailea B: Elkarrizketatua
(...)
A: Ta bio... uste dut bihurrikeriak len... hola... asko egiten zirela.
Ta zuk horiek bizi duzu? Bihurrikeriak?
B: Ba, nik bihurrikeriyak... eoten zian ne herriyan eh... bi mutil,
hiru, han eh... Turilloren etxin. Ta han ibiltzen ginen alkarrekin.
Total, ta egun batien Meñarro esaten ginon mutilai, ni baño
gaztego, ni miñon bat oro bi gaztego, ta hartu zun harriye
ta da!!! Nei jo zin bekainen, ta dena odolez... Ta Mamikelak, Maria
Mikaela, mamikelak esan tzuen: "Oi...!Zeinduzu? Ze in duzu
horrek? Hori hori hori da... hori da gaiztoa! Etorri, etorri, sendatuko
dizut". Sartu ginen gure sukaldera ta ur hotzakin garbi garbiye
in tzoten, eta geo trapu bat jarri ziguten ta hantxe sendatu nintzen.
Ta geo mutil harrek ibitzen tzian eh... txitak lurrin eh... ibiltzen
zian. Han tzan erreka bat, gero itxi in tzuen. Gu egoten ginela
errekan, yoaten tzan beti eh... bixtan, ta txitak hara joaten zituen.
Hanka, hankan jota kentzen zitun, bota eta hiltzen tzitun ta geo
hartzen tzon makila bat ta atatzen zitzon tripa guztik kanpora txitai.
Eh... ta beak etzutze... Bueno... ze ikusten ginuzken mutiyekin...
A: Ta berak bihurrikeriyak eiten zituen, baña zuek?
B: Ba guk haikin batea! ¿? ne ahizpak ?¿ galantak
sukaldien. Ba guk bakizu, gu jarten ginen, da ne ahizpak esaten
tzon: "Eh... ama etortzeako garbitu armario hau ongi, sukaldekua"
ta kao, esaten non "Oi... hor gauza asko zeon neska, kontu
handi de...". Eta ginun oilyoa, litorko oliyo hori kristalezkoa,
nik ikutu nuan ateyan ta 'klink!', ta akabo oliyo guztiya, oliyo
guzi lurrea. Geo ama etorri zan ta biyok eskapo... eskapo in ginduen.
Eskapatu ginen ta... ateyan ondun sartu aitte, etorri zan da "Ze
iten dozue hor be?" " Ba ez, ba..." Ama ata zan da
"Oi ¿?... botila oliyua ta oin afaltzeko ere eztakau
oli... oliyoik!". "Bueno bueno bueno, konponduko ga, konponduko
ga." Sartu ginen eta bueno amak e zaplastekoe eman tziun biyai...
han ibiltzen ginen...
A: Ta zu, hola herrira eh... jende ezezagun edo beste aldeko jendea
edo...
B: Bai...
A: ... jipiak edo holako gauzak...
B: Jipiak ez, ijituak etortzen tzian Hernanitik eta barreñeitan
sartzen tzuen halako txingarre haundi bat burniya, eta han perolak
eta konpontzen zituen. Ematen tzozkon eh... saski haundi batzuk
eta hark konpontzen tziton perolak. Ta geo ematen tzozkon ba tapak,
labia ta denetatik, ta hantxen bertan sartzen tzuen eltzian, ta
hantxen jartzen tzuen batea... . Dena ¿?, dana egosita.
A: Ta nola esan duzun ijituai buruz, baña ez duzu gero hainbeste
komentatu...ez...
B: Bon, eh... ginoen nere ama, nere ahizpa eta ni. Ama zeon gaxo
buruko minakin baña jarrita zeon sukalden. Ta etortzeia ijito
batzuk eta zeuden kaponak eskatzien eh... eskarbiyan onduen. Kaponak
zeuden han eta... eh... ni jun nintzen eh... hori..., bi molde eske
ganbara... . Eta nere ahizpa eh... engañatu zuen ta bialdu
zuen aldamenea aber sagarrak bazuzkuen saltzeko esatia. Eta... jun
tzan ta, gona handi haikin ta, hartu kapoie ta gona azpia! Gona
azpin, baño nere ahizpak entzun in tziyon ta atera zan ta
esan tzion: "Tire usted ese capón ahora mismo al suelo,
eh? Sino le llamo a la Guardia Civil!" "Que no te... te
cogido, tu has cogido?" Benga, dale biyek ta azkeneako... seo
ittota atara zan han hura. Ta geo ne ahizpa etorri zan ta "Verdad
que hay una golde?" "No se... no se... " "Tú,
tú has cogido" nik esaten niyon, "Tú has
cogido tú, ladrona!" . Bai, ta horixe pasatzen ginuzken.
Geo juten zian ijituek eta han asko, eh? Ta...gure herriyen ibiltzen
tzien asko kanpoan telleiten, teleie zanen. Tellek iten zinuzken
garai batien, tellek. Hor... juten tzian ta han gelditzen tzian.
Ta geo etortzen tzian egunez ba... Lizarragara eta harrapatzen zituen
oilok eta harrapatzen zituen guztik. Gurea utzitzen tzituen, harrapatu
ta uztitzen zituen,a sis que... hoikin hola ibiltzen ginen beti.
Ta geo eh... gure etxen onduen, txoko honei eh... oilo bat ostu
ziyoen txuriya ta etorri zianik garraxis haik ostu zuela ta... esan
tzunen "Si no eres de aquí le llamamos a la Guardia
Civil!" ta jun tzian, mar marrian. Eh?... nahi tzitunak esaten...
(...)
|
|
|
Lertsunditarrak
eta ijituak.
Lizarragako herrian familia pobre bat bizi zen. Bere abizena Lertxundi
zen. Egun batean familia mendira joan zen eguna pasatzera eta ijitu
familia batekin topatu zen. Lertsunditarrak ez zituzten ijituak
maite, orduan korrika bizian ihes egin zuten.
- Beharbada
ez dira ijitu arruntak- esan zuen familiako batek.
- Bai zera, arruntak eta gainera lapurrak, ijituak guztiak bezala.-
esan zuen besteak.
Baina
oker zegoen, ez ziren lapurrak ezta kanpotarrak ere, jatorrak eta
euskaldunak ziren.
Hurrengo egunean mendira joaterakoan berriro ijituekin topo egin
zuten. Ihes egiterakoan ijitu batek honela esan zien:
- Mesedez
ez izutu zuen, lagunak izan nahi dugu.
Lertsunditarrak
harriturik geratu ziren eta batek zera galdetu zion:
- Euskaraz
al dakizue? Non ikasi duzue? Noiztik hitz egiten duzue?
- Betidanik, gu euskaldunak gara- erantzun zion ijitu batek.
Lertsunditarrak
eta ijitoak lagun minak izan ziren betirako.
|
|