A: Elkarrizketatzailea B: Elkarrizketatua

(...)
A: Eh... ze urtekin... eh… bukatu zinun ikastola?
B: Hameka urtekin, hameka urtekin
A: Eta zer lanbide egin zinun hameka urtekin...
B: Ah! Ordun bakizu, etzen kamionik ez, idiyakin izatin hondarra atetzen playan.
A: Ah... eta...
B: Eta... idiyekin ¿?.
A: ... eta bazinun anai bat?
B: Bai, hura alemanek hil zuten.
A: Ah... gerran hil zuten?
B: Alemanek hil zuten hura. Bai..
A: Ah... eta...
B: Geo... eh.. geo hemeitzi urtetan, hogei urtetan geo soldau fan nintzen, soldado..
A: Eta eh...
B: Alemanien... ta hau alemanian ongi nintzen... general baten txofer nintzen. Agitz ongi nintzen, ta harek erraiten zun beti: "Vous les basques, vous avez quelque-chose dans le sac... Qu'est-ce-qu'on a dans le sac? Vous êtes des contrebandiers." "Oui, mais les contrebandiers basques c'est pas comme les contrebandiers de l'est... on dit 'alter adouane'..."
B: Zu... eskolan asko ibilia zea ta ni batez! Eh... zuk esan zuk erraitia zer den kontrandista, eskolduna, eh? Etzakit. Ta nik erran nion: "Qu'est-ce-que-c'est?" Ta zer da? ta.. da... "Un ocurrent de l'Etat."
estadun konpetentzi iteuna kontrabandista, zeati libre... pastuz zubi gañetik hamar franko, guk zubi azpitik bost frankotan iten ginun, konprenitzen tzu?...
A: Bai...
B: ... ¿? ta entzun ¿?. Ta geo iten nun... atzakirik gabe asteleneo etortzen nintzen Frantzia, haziendak hiltzen ikustea. Ta ¿? eta izautu zuten... zea... zea asko zien, soldadu asko, kapitañak ta dena bazen. Etzen nere bistik Frantzia, ta han bazin ta... erran tzioten: "Le chauffeur, le General ¿? A un chauffeur basque..." . Etortzen tzin ni ikustea, ni han neon: "Bueno, nik pasako zattut patzen tzut ta bihar etzattut ezautzen eh? Ta hola in nun sos piskat. Ta sosik gabe han soldadu, ta sosakin etorri, inun... . Ta geo... gero soldadutik etorrita... Baserrian denak kendu zuten, lurrak. Ta ni obligatu nintzen zerbait itea. Ta ordun ibili nintzen lenbizikoz itsasuan. Itsason ibili nintzen pixkat... geo... itsasontzi piskat... e... itsason ibili pixkat ta sartu nintzen konpañian. Ta han iñun eh... ta hoeita... zazpi urtetan zure amatxi ere ezautu nun ta espostu ginen! Bai...
A: Eta... zure ama ta zure aitak zer eiten zuten bitartean?
B: Ne ama... lau urte nitulik hiltzen eta atta, baserria ginun...baserria ginun... ta baserri itten ibiltzen ginen hortxe. Ta hola, holaxen pasa da ne biziya. Geo esposatuta, lanian ta geo... zue ama ta oik gaztek... uain zuekin konten!

Bazen behin familia bat oso pobrea. Eta familia honetan bost ziren: ama, aita. Etxeko gazteenak Naiara izena zuen eta hamar urte zituen, eta beste biak bikiak ziren eta mutilak. Batek Jon izena zuen eta besteak Josu. Hamabi urte zituzten eta oso bihurriak ziren. Eta familia hori gosez hiltzen ari zen. Orduan Naiarak ezin zela horrela segitu pentsatu zuen.

Eta goiz batez denak lo zeudela etxetik ihes egitea erabaki zuen, honelako mezua utziaz:

"Familia maitea
diru bila joan naiz.
Ez kezkatu laster itzuliko naiz.
Asko maite zaituztet."
Naiara.

Naiarak bere bidea segitu zuen. Goiza zetorren eta Naiarak txoritxo bat hiltzorian ikusi zuen. Orduan txoria lanetik jaso eta bere amak txikia zenean josi zuen muki zapia hartu eta txorian zauriaren gainean jartzera zihoala muki zapia hitz egiten hasi zen. Magikoak zen! Txoria sendatu eta zapiak asko lagunduko ziola pentsatu zuen. Txoriak, Naiarak eta zapiak aurrera jarraitu zuten. Naiarak zapiari altxorra biltzeko planuren bat ea bazuen galdetu zion eta zapia pensatzen jarri zen:

- Um.... A Bai! badaukat bat!

Zapiak planua atera eta planuaren bidetik segitu zuten. Lau ordu beranduago leizezulo batera iritsi ziren. Leizezuloan hartz bat zegoen lotan. Esnatu gabe pasatzen ari zirenean Naiara erori egin zen eta hartza esnatu zen. Orduan korrika korrika ihes egin zuten.

Handik gutxira urjauzi bat zegoen eta planuak hor azpitik pasatzea esaten zuen. Baina Naiarak beldurra zuen eta zapiak begiak isteko esan zion:

- Itxi begiak!

Eta zapiak Naiara bultza eta ur jauzi azpitik pasa ziren. Aurrera segituta leizezuloan amaitu eta horren aurrean zegoena Naiararen etxea zen, orduan Naiarak ulertu zuen altxor handiena familia zela eta maitatua izatea zela.

- Baina, zergatik ez didazu lehenago esan?- esan zuen Naiarak.
- Bestela ez zenuen ulertuko...

Bainan zapiak bazekien nun zegoen beste altxor bat...

- Nun?- galdetu zuen Naiarak.
- Zuen sotoan ikusi nuen oraindik aria nintzenean.

Handik aurrera denak pozik bizi izan ziren.