Giza zientzilari askok, haien artean psikologo, hezlari, zein soziologoak, gizaldien arteko hausdura bat azpimarratzen dute.Eten honetan,gazteek, beren jatorriaren nondik norakoa ez dute batere argi, helduen bizitzeko era gero eta arruntagoa bihurtzen ari da eta zaharrak ez dira ulertuak sentitzen, ondorioz, beren esperientzia eta bizipenak galtzen ari dira. Guzti honek, kultura politiko gabezia batetara, lehenaldiaren manipulazio erreztasunera eta kontzientzia kritiko huts batetara eramaten gaitu. Bestalde, egia da folklorearen berpizte bat, aurkikuntza arkeologikoen azaldu nahia eta bitxikeriei buruzko memoriak argitaratzeko joera bat ere badagoela, baina gutxiegi hitzegiten da egiazko esperientziei buruz, gatazka, ahaztutako sekretu eta munduaren ikuspegi galduei buruz.

Nondik, Zergatik, Nola etorri ziren, Joan ziren, Jaso zuten, Bizi izan ziren, Maitatu zuten, Gorroto zuten, Lan egin zuten, Jasan zuten, Antolatu ziren, Sufritu eta zoriontsu izan ziren gure hiri honetan bizi diren eta bizi izan zirenak? Nola sortu du hiriak bere kondaira, banakako pasadizoen sintesia? Nola konpondu ziren gatazkak? Nor erori zen? Nork bizi izan zuen ukapena? Nork ukatu zuen? Nork onartu? Nork ez zuen onartua izan nahi?

Behar bada historia kondaira ofizial bat baina zerbait gehiago da, agian, inguru eta garai batean gertatutako bizipen pilaketa bat bainan zerbait gehiago da. Orainaldia ulertzeko eta ematen dizkiguten informazio itxiekin kritikoak izateko (informazio itxi hauek, giza kutsurik gabekoak, kritikarik gabekoak baitira), lehenaldia begiratu behar dugu.

Tolerantzia eta tolerantzia eza gai unibertsalak dira. Tolerantzia eza ezjakintasunean oinarritzen da, purutasun mito eta autoerreferentzian. Ezberdina denaren aurka joateak, zihurtasun eza adierazten du, izaera ahula edo erreferentzia positivo baten gabezia.

Honela, talde baten oroimenaren berreskuratze nahiak, lehenaldia hartu eta kritikoki aztertzea suposatzen du, justifikazio eta sakralizazioak alde batetara utzirik, gizakian eta bizitza ezberdinetan oinarrituz.